Waarom kom je eigenlijk je bed uit? Mijn opa had daar een simpel antwoord op: de moestuin. Tot ver in de tachtig stond hij elke ochtend tussen de bonen, ook als het regende. Ik moest aan hem denken toen ik zag waar Ikigai over gaat, een boek dat precies over die vraag gaat. Het is al jaren een bestseller, dus tijd om te kijken wat erin staat.
Waar gaat het over?
Ikigai is een Japans woord dat je ongeveer kunt vertalen als “reden van bestaan”: datgene waarvoor je ’s ochtends opstaat. De Spaanse schrijvers Héctor García en Francesc Miralles gebruiken dat idee als rode draad in een boek over een lang en gelukkig leven.
Ze reisden naar Ogimi, een dorp in het noorden van het Japanse eiland Okinawa dat bekendstaat om zijn vele honderdplussers, en interviewden daar de oudste bewoners. Hun conclusie: naast eten, bewegen en een rustig leven in de buitenlucht speelt vooral hun ikigai mee.
Het boek telt negen hoofdstukken. Het gaat over de ikigai-filosofie, over wat de auteurs de sleutels tot “anti-aging” noemen, over logotherapie (de zingevingstherapie van Viktor Frankl), over flow in je werk en vrije tijd, over wat de oudste Okinawanen eten, over rustige Oosterse beweegvormen en over veerkracht en wabi-sabi. Je leest over moai, kleine groepen vrienden die elkaar een leven lang steunen, en over hara hachi bu: stoppen met eten als je voor ongeveer tachtig procent vol zit. Het boek sluit af met tien vuistregels, zoals actief blijven, je niet helemaal volproppen, goede vrienden opzoeken en leven in het nu.
Wat ik ervan vind
Het idee spreekt me aan. Weten waarvoor je opstaat, mensen om je heen hebben en niet meer eten dan je nodig hebt: daar wordt niemand slechter van, en het past ook bij een leven met minder spullen en minder haast. De toon is luchtig en het boek is niet dik. Dat maakt het makkelijk om er af en toe een stukje uit te lezen.
Maar ik ben kritisch op de belofte op de cover. Dat dit de reden is dat mensen op Okinawa zo oud worden, is een claim van de auteurs en geen vaststaand feit. Okinawa staat in Japan al lang niet meer bovenaan als het om levensverwachting gaat, zeker niet bij mannen. En rond de zogenoemde blue zones, gebieden waar mensen extreem oud zouden worden, woedt een discussie: een Londense demograaf won in 2024 een Ig Nobelprijs met onderzoek dat veel recordleeftijden toeschrijft aan fouten in de administratie. Onderzoekers van de blue zones bestrijden dat. Lees het boek dus als inspiratie, niet als gezondheidsadvies.
Nog iets wat ik wil meegeven: het bekende diagram met vier cirkels (waar je van houdt, waar je goed in bent, wat de wereld nodig heeft, waarvoor je betaald kunt worden) staat ook in dit boek, maar het komt niet uit Japan. Een westerse blogger plakte het woord ikigai in 2014 op een bestaand schema. In Japan gaat ikigai minder over je carrière en meer over de kleine dingen die je dag de moeite waard maken. Zoals een moestuin dus.
Voor wie?
Voor wie een toegankelijk en positief boek zoekt over zingeving, rust en gezond oud worden, zonder zware filosofie. Zoek je harde wetenschap over lang leven, dan vind je die hier niet.
Praktisch
- Titel: Ikigai. Het Japanse geheim voor een lang en gelukkig leven
- Uitgever: Meulenhoff Boekerij, vertaald uit het Spaans door Jacqueline Visscher
- Uitgave: de eerste Nederlandse druk verscheen in 2016; sinds 2022 is er een geïllustreerde jubileumeditie in hardcover, 192 pagina’s, ISBN 978 90 225 9068 3. Ook als e-book.
Het boek is nog volop te koop en staat ook in de bibliotheek.