Waarom we altijd maar spullen blijven kopen

Door Alex
5 februari 2020

De meeste huizen staan vol. Kasten, zolders, die ene la in de keuken waar alles in verdwijnt. En toch komt er elke week weer iets bij. Ik herken het bij mezelf ook: ik weet dat ik genoeg heb, en ik merk toch dat ik in een webwinkel blijf hangen. Hoe komt dat, en wat kun je eraan doen zonder er een zware opgave van te maken?

Hoeveel we eigenlijk kopen

Een paar cijfers om het concreet te maken, vooral over kleding, omdat dat goed is uitgezocht:

Dat is niet alleen een opruimprobleem. Ongeveer 12 procent van de CO2-uitstoot van een huishouden komt door nieuwe spullen en kleding. En aan het eind van de rit is het afval: iedereen gooit zo’n 450 kilo huishoudelijk afval per jaar weg, waarvan 12 kilo textiel.

Waarom het nieuwe er zo snel af is

Iets nieuws kopen voelt goed. Een nieuwe trui, een handig keukenapparaat, een mooie lamp. Maar ken je dat? Een week later kijk je er al niet meer naar om. Ik heb ooit een sapcentrifuge gekocht die na drie keer sap persen achter in de kast verdween. Wat eerst bijzonder was, wordt gewoon iets dat er staat of in je kast hangt.

Dat heet hedonische adaptatie: we wennen aan wat we hebben, het goede en het slechte, en ons geluksgevoel gaat terug naar het niveau van daarvoor. Bij spullen werkt dat als een loopband. Je koopt iets, je went eraan, en dan lonkt het volgende. Een duurder of groter exemplaar verandert daar weinig aan. Ook daaraan wen je.

Dat is geen karakterfout, het is hoe ons hoofd werkt. Maar het helpt wel om het te weten. Als ik iets wil hebben, vraag ik me af hoe ik er over een maand over denk, als het gewoon in de kast ligt.

Reclame speelt daar slim op in

Reclame verkoopt zelden alleen een product. Het verkoopt een gevoel: dat je met dit ding mooier, handiger, gezonder of gelukkiger bent. Vaak zit er een klein zetje in dat je het nu nog niet bent. Een uur geleden wist je niet eens dat het bestond, en nu lijkt het iets wat je mist.

Daar komt bij dat kopen nog nooit zo makkelijk was. Een paar tikken op je telefoon en morgen ligt het op de mat. Gepersonaliseerde advertenties, kortingsmails en “nog maar 2 op voorraad” maken het extra verleidelijk om niet even na te denken.

Je hoeft niet alles te doorzien om er minder last van te hebben. Een paar dingen die bij mij helpen:

  • Minder prikkels: ik ben afgemeld voor bijna alle nieuwsbrieven van winkels en heb de meldingen van winkelapps uitgezet.
  • Geen opgeslagen betaalgegevens: als ik alles opnieuw moet invullen, is dat precies het moment om te twijfelen.
  • Niet scrollen uit verveling: dat is voor mij het moment waarop ik dingen in een winkelmandje leg die ik niet zocht.

Mijn eigen rem: het lijstje van dertig dagen

Wat mij het meest heeft geholpen, is een simpel lijstje in mijn telefoon. Wil ik iets hebben wat ik niet echt nodig heb, dan zet ik het erop met de datum erbij. Na dertig dagen kijk ik nog eens. Wil ik het dan nog steeds, en weet ik waar het moet komen te staan, dan mag het.

Vorig jaar stond er een nieuwe regenjas op. De oude lekte een beetje bij de schouders. Na een maand had ik de oude opnieuw geïmpregneerd en het lijstje nog eens bekeken. De jas stond er nog, maar ik wist niet meer waarom. Zo gaat het met het grootste deel van wat erop komt te staan.

Als je toch iets nodig hebt

Soms heb je gewoon iets nodig. Dan maakt het uit hoe je eraan komt:

In plaats van nieuw kopenWaarom het werkt
Lenen of delenGereedschap, een partytent of een hogedrukspuit gebruik je een paar keer per jaar. Samen delen scheelt geld en milieu-impact.
TweedehandsEr hoeft niets nieuws voor gemaakt te worden. Wel alleen als het een nieuwe aankoop vervangt, niet als extraatje.
RefurbishedEen opgeknapte laptop of telefoon is zo goed als nieuw en goedkoper.
ReparerenWat je al hebt goed onderhouden, is het allerbeste voor het milieu.

En als je zelf spullen over hebt: in ontspullen en hoe je dat zo duurzaam mogelijk doet lees je waar je ze het beste kwijt kunt.

Cadeaus zonder extra spullen

Ook als je zelf minder koopt, komen er spullen binnen via verjaardagen en feestdagen. Je kunt mensen gerust laten weten dat je liever iets doet dan iets krijgt. Een etentje, een dagje weg, een kaartje voor een voorstelling, een workshop. Of iets wat op gaat, zoals lekker eten. Ik geef zelf ook steeds vaker tijd in plaats van een ding, en dat wordt bijna altijd gewaardeerd.

Genoeg is ook een keuze

Niemand hoeft van de ene op de andere dag zonder winkelmandje te leven. Ik koop ook nog weleens iets wat ik eigenlijk niet nodig had. Maar het helpt om te weten waarom het nieuwe er zo snel af is en wie er belang bij heeft dat je dat vergeet. Kijk eerst naar wat je al hebt. Vaak is dat meer dan genoeg.

Wil je verder, dan staan er in 10 tips om gemakkelijk duurzamer te leven nog meer kleine stappen die weinig moeite kosten.

Foto bovenaan: Onderwijsgek, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Join the Conversation

  1. Als je langzamerhand tevreden wordt met wat je hebt,geeft dat zo’n rust. En een bewust besluit om een enkele keer iets onnodigs te kopen, is dan veel leuker.

  2. Jessica J. says:

    Zo denk ik er ook over, Izerina. ? Mooi artikel, Sytse! ?

  3. Ik lees voor mijn filosofiegroepje op het moment het Goede leven en de vrije markt, en dat gaat ook over de schaduwzijde van de vrije markt en hoe we worden aangezet tot consumeren.

  4. Waar ik een kick van krijg???? Als ik iets vind wat ik eigenlijk wilde kopen, zo zocht ik een paar groene tuinstoeltjes, maar elke keer als ik ze ergens tegenkwam stond het me tegen om geld uit te geven voor iets wat je eigenlijk maar een paar keer per jaar gebruikt. Toen zag ik in oktober 2 van die stoeltjes in mijn straat bij het grof vuil staan , zo goed als nieuw! En helemaal gratis. Op mijn werk worden er regelmatig grote groene emmers met deksels weggegooid, perfect voor het opbergen van kattenvoer, rijst, hobbyspullen enz ,wederom helemaal gratis. Ook grote boodschappen tassen van AH en Jumbo liggen regelmatig in de plastic container. En laatst vond ik een mooi fotolijstje wat weggegooid werd. Koffiedik word ook elke dag weggegooid, perfect voor mijn tuin tegen de katten, gratis. En geloof me deze kick duurt langer dan de kick om iets te kopen en daar veel geld voor te moeten uitgeven. Ook het volledig gebruiken van wat je gebruikt geeft me een kick. Eierdoppen bewaar ik , maal ik en gaan de tuin in. Net als doppen van pistache noten , handig voor onderin een plantenbak als drainage. Van appel- en perenschillen maak ik azijn. Uienschillen en andere schillen van groentes zijn perfect om er bouillon van te maken, net als kippenbotjes. Kleine besparingen levert dat op maar ook het goede gevoel dat ik iets gebruik of hergebruik wat anders op de afval berg terecht gekomen zou zijn.

  5. Het Groene Broertje says:

    Oh, dat klinkt echt super interessant!

  6. Mooi artikel Sytse. Ik denk dat je helemaal gelijk hebt, maar ik snap ook waarom het voor veel mensen moeilijk is: er is zoveel aanbod en we tonen dat allemaal graag aan elkaar via de socials. Ik merk zelf dat ik het gelukkigst word van een opgeruimd huis zonder een hoop spullen. Dat geeft een opgeruimd hoofd en is zo fijn thuiskomen na een lange werkdag. Volgens mij vinden veel mensen het leuk om steeds nieuwe accessoires in huis te halen ‘voor de gezelligheid’, maar ik ben tevreden met hoe mijn woonkamer eruit ziet en ervaar meer spullen ook echt als ballast. Maar als ik dan een paar supergave sneakers zie staan die ik heus echt niet nodig heb, maar wel heel mooi vind: oef.. dan word het lastiger om dat principe vol te houden.. 😉

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Like 0
Close
Copyright © 2021 LEMON & LIMES.
Made with by Loft.Ocean. All rights reserved.