Opruimen geeft lucht. Maar de spullen die je kwijt wilt, zijn daarmee niet weg. Ze gaan ergens naartoe, en waar dat is, maakt voor het milieu een groot verschil. Dit is de volgorde die ik zelf aanhoud, en wat er onderweg echt met je spullen gebeurt.
Eerst sorteren, dan pas wegbrengen
Maak voordat je iets de deur uit doet een paar stapels. Dat scheelt ritjes en voorkomt dat bruikbare spullen in de verkeerde bak belanden.
| Stapel | Wat erin hoort | Waar het heen gaat |
|---|---|---|
| Verkopen of weggeven | Heel, schoon, nog waarde | Marktplaats, Vinted, buurtapp, vrienden |
| Kringloop | Heel en schoon, maar weinig waard | Kringloopwinkel |
| Repareren | Kapot, maar de moeite waard | Zelf, reparateur of Repair Café |
| Textiel | Kleding, schoenen, beddengoed, ook versleten | Textielbak |
| Apparaten | Alles met een stekker of batterij | Winkel of milieustraat |
| Rest | Echt op | Grofvuil of milieustraat |
1. Verkopen of weggeven
Het beste wat met een spul kan gebeuren, is dat iemand anders het gewoon verder gebruikt. Er hoeft dan niets nieuws voor gemaakt te worden, en dat scheelt grondstoffen, energie en afval. Plekken die goed werken:
- Online verkopen: Marktplaats voor bijna alles, Vinted voor kleding.
- In de buurt: buurtgroepen op Facebook, Nextdoor of Hoplr. Kleine spullen gaan daar vaak binnen een dag weg.
- Gratis: zet het in een buurtgroep als “gratis af te halen”. Ook een kledingruil of een Clothing Loop werkt goed voor kleren.
Mijn eigen regel: ik geef iets twee weken. Is het dan niet verkocht of opgehaald, dan gaat het door naar de volgende stapel. Anders blijft de doos in de gang staan, en dat was nou net niet de bedoeling.
2. Naar de kringloop
De kringloopwinkel neemt veel aan, maar niet alles komt ook echt in de winkel. In 2023 werd 56 procent van de binnengebrachte spullen hergebruikt, 28 procent gerecycled en ging 14 procent naar het restafval. Een jaar eerder was dat hergebruik nog 48 procent.
Dat restafval is waarschijnlijk vooral wat er al kapot of vies binnenkomt. Je helpt de kringloop dus het meest door alleen spullen te brengen die heel en schoon zijn, en door losse onderdelen bij elkaar te houden. Een puzzel met ontbrekende stukjes of een servies met een barst verkoopt niemand.
3. Repareren voordat je iets wegdoet
Is iets kapot, kijk dan eerst of het te maken is. Repareren is meestal beter dan vervangen, omdat er geen nieuw product voor gemaakt hoeft te worden. Er zijn een paar uitzonderingen, daarover meer bij de apparaten.
Kun je het niet zelf, dan is een Repair Café een goede plek. Vrijwilligers repareren daar samen met jou kleding, meubels, fietsen en apparaten. Nederland telde eind 2025 ruim 700 Repair Cafés. Ongeveer zeven op de tien spullen die worden binnengebracht, gaan weer werkend mee naar huis. Een Repair Café bij jou in de buurt vind je op repaircafe.org.
Ik nam ooit een staande schemerlamp mee die al maanden in de schuur stond, met een schakelaar die niet meer wilde. Binnen een half uur zat er een nieuwe schakelaar in, voor een paar euro. Die lamp staat nu in de woonkamer.
Is repareren te duur of te lastig, bied het spul dan aan als “defect”. Er zijn altijd mensen die zelf sleutelen of onderdelen zoeken.
4. Kleding en textiel: de textielbak
In de textielbak mag meer dan veel mensen denken. Kleding, schoenen, beddengoed, handdoeken, gordijnen, tassen en knuffels mogen erin, ook als ze gescheurd of versleten zijn. Wel moeten ze schoon en droog zijn. Kleding met verf- of olievlekken hoort bij het restafval.
- Doe alles in een dichte plastic zak, zodat het droog blijft.
- Bind schoenen per paar aan elkaar.
- Gebruik de bakken die je gemeente noemt in de afvalwijzer of afvalapp. Er staan ook illegale bakken, waar de Inspectie Leefomgeving en Transport sinds 2026 actief op controleert.
Wat er daarna gebeurt: het ingezamelde textiel wordt gesorteerd. Wat nog draagbaar is, gaat naar tweedehandswinkels in Nederland of wordt verkocht naar onder meer Oost-Europa, Afrika en Azië. Versleten textiel wordt vooral poetslap of isolatiemateriaal. Van oude vezels nieuwe kleding maken gebeurt nog maar weinig.
En toch belandt nog steeds ongeveer de helft van het textiel in de gewone vuilniszak. In 2022 gooide iedereen gemiddeld zo’n 12 kilo textiel weg, waarvan 6,5 kilo gescheiden werd ingeleverd. Wat in het restafval zit, wordt verbrand.
5. Apparaten: let op de energieslurpers
Een werkend apparaat kun je verkopen of naar de kringloop brengen. Met één belangrijke uitzondering: een oude koelkast, vriezer of wasdroger kun je beter niet weggeven of verkopen. Die verbruiken zoveel stroom dat ze bij iemand anders het milieu blijven belasten. Laat ze recyclen.
Kapotte of afgedankte apparaten gaan nooit bij het restafval. Je kunt ze kwijt op deze plekken:
- Kleine apparaten (niet groter dan 25 cm) lever je gratis in bij elektronicawinkels van meer dan 400 m², ook zonder iets te kopen. Veel supermarkten en bouwmarkten hebben er ook een bak voor.
- Bij aankoop van een nieuw apparaat neemt de verkoper het oude gratis mee terug, ook bij online bestellen.
- Op de milieustraat kun je alle apparaten kwijt, groot en klein.
Haal batterijen eruit als dat kan, en wis je gegevens van telefoons en laptops voordat je ze weggeeft of inlevert.
6. Wat echt op is
Kan niemand het meer gebruiken en lukt repareren niet, dan is het afval. Grote spullen gaan via het grofvuil van je gemeente of naar de milieustraat, waar je hout, metaal en andere materialen apart inlevert.
En daarna: minder binnenhalen
Minstens zo belangrijk als hoe je ontspult, is wat er daarna binnenkomt. Tweedehands helpt alleen echt als het een nieuwe aankoop vervangt. Bij kleding wordt uitgegaan van een vervangingsfactor van ongeveer 0,5: twee tweedehands stukken voorkomen samen zo’n één nieuw stuk. Uit onderzoek blijkt ook dat mensen het verkopen van kleding gebruiken als reden om door te blijven kopen.
Daarom gebruik ik het geld van wat ik verkoop niet meteen voor iets nieuws. Ik vraag me eerst af of ik het echt mis. Meestal niet.
Foto bovenaan: TIGER500 (geishaboy500), CC BY 2.0, via Flickr