Hoe kom je af van single use plastic?

Door Alex
16 juli 2018

Single use plastic is plastic dat je één keer gebruikt en dan weggooit: het rietje, het koffiebekertje, het bakje van de afhaalsalade. Toen ik er bewust op ging letten, schrok ik vooral van hoe vanzelf het ging. Je vraagt er niet om, je krijgt het gewoon. Het goede nieuws: sinds 2021 heeft de wet al een flink deel van dat wegwerpplastic opgeruimd. Wat overblijft, kun je met een paar gewoontes grotendeels zelf laten liggen.

Wat de wet al voor je regelt

De basis is de Europese Single Use Plastics-richtlijn (SUP-richtlijn). Die richt zich op de tien wegwerpproducten van plastic die het vaakst op Europese stranden worden gevonden. Samen zijn die goed voor 43 procent van het afval bij zee. In Nederland gelden nu deze regels:

RegelSindsWat het betekent
Geen gratis plastic tasjes2016Een plastic draagtas kost geld. Dunne zakjes voor los fruit of brood mogen nog wel gratis.
Verbod op wegwerpproducten3 juli 2021Plastic rietjes, bestek, borden, roerstaafjes, wattenstaafjes, ballonstokjes en piepschuim bekers en bakjes mogen niet meer verkocht worden.
Statiegeld op kleine flesjes1 juli 202115 cent op plastic flesjes kleiner dan 1 liter. Op grote flessen zat al statiegeld.
Statiegeld op blikjes202315 cent op blikjes met het statiegeldlogo.
Geen plastic wegwerpbekers en -bakjes ter plaatse1 januari 2024In horeca, kantines en op kantoor krijg je in principe herbruikbaar servies, tenzij de zaak de wegwerpbekers apart inzamelt voor recycling.
Dop vast aan de fles3 juli 2024De dop van plastic flessen en drankpakken tot 3 liter blijft aan de verpakking vastzitten.

En het werkt. In 2024 zaten er 69 procent minder plastic flesjes en 70 procent minder blikjes in het zwerfafval dan vóór het statiegeld (2020 voor flesjes, 2022 voor blikjes).

Plastic waterfles waarvan de rode dop na het openen aan de hals vast blijft zitten
Een dop die vast blijft zitten aan de fles, verplicht sinds juli 2024. Foto: Tony Webster, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons

Wat er verandert

De regels voor wegwerpbekers en -bakjes worden in 2027 aangepast. De extra prijs die je sinds juli 2023 moest betalen voor een plastic beker of bakje voor onderweg verdwijnt; de inspectie handhaaft er al niet meer op. Een zaak moet je wel een herbruikbaar alternatief bieden of je eigen beker vullen. Op kantoor en in de horeca wordt herbruikbaar voor ter plaatse de enige optie. Bij festivals, pretparken en sportclubs mag wegwerp nog, als het wordt ingezameld en gerecycled.

Ook het statiegeld wordt uitgebreid. Het kabinet wil dat vanaf 1 januari 2028 op alle plastic flessen tot en met 3 liter statiegeld zit, dus ook op zuivel- en sapflessen, en dat je flesjes en blikjes dichter bij huis kunt inleveren.

Vanaf 2030 komt daar nog een Europese verpakkingswet bij. Die verbiedt onder meer plastic verpakking om groente en fruit onder de 1,5 kilo (met uitzonderingen), sauszakjes en andere portieverpakkingen in de horeca en de minishampootjes in hotels.

Mijn tips voor wat overblijft

De wet pakt vooral aan wat bedrijven verkopen. Wat je zelf meeneemt, kiest en weigert, blijft aan jou. Dit zijn de gewoontes die bij mij blijven hangen.

  • Drink kraanwater uit je eigen fles. Een eigen fles met kraanwater is zo’n 500 keer goedkoper dan onderweg een flesje water kopen. Thuis werkt een karaf met wat citroen of munt net zo goed als een rij flesjes in de koelkast. Waarom ik zo fan ben van ons kraanwater, lees je in een week lang alleen water drinken.
  • Neem een beker mee voor onderweg. Een eigen beker van siliconen of hard plastic is na zo’n 25 keer gebruiken al beter dan wegwerp. Bij een metalen thermosbeker ligt dat omslagpunt rond de 60 keer. Hem vaak gebruiken is dus belangrijker dan welk materiaal je kiest.
  • Hou een tas in je jas of fiets. We gebruiken nog steeds bijna 50 plastic tasjes per persoon per jaar. Een opvouwbare tas die altijd bij je is, lost dat op. Een papieren tasje is geen beter alternatief: die belasten het milieu net zo veel of meer.
  • Neem eigen zakjes mee voor groente en fruit. Een paar dunne, wasbare zakjes gaan lang mee en passen opgevouwen in je boodschappentas.
  • Pak je lunch in een trommel. Een broodtrommel of een paar bakjes met deksel vervangen boterhamzakjes en folie. Voor restjes in de koelkast of vriezer gebruik ik gewoon potten en bakjes met deksel.
  • Zeg het meteen bij het bestellen. “Zonder rietje”, “zonder bestek, ik eet het thuis op” of “mag het in mijn eigen bakje?” Hoe eerder je het zegt, hoe makkelijker het voor de zaak is.

Pas op met “composteerbaar”

Wegwerpbestek en bakjes van composteerbaar plastic klinken als de oplossing, maar zijn het niet. Ze horen bij het restafval, niet in de gft-bak of bij het plastic. En in de berm of in zee vergaan ze ook niet. Herbruikbaar blijft beter dan wegwerp, ook als die wegwerp groen oogt.

Niet elk stukje plastic is slecht

Ik moet eerlijk zijn: in het begin werd ik bijna boos op elke komkommer in folie. Maar zo simpel is het niet. Een verpakking zorgt voor ongeveer 10 procent van de milieu-impact van ons eten, en weggegooid voedsel voor zo’n 15 procent. Als een verpakking ervoor zorgt dat iets niet bederft, kan dat per saldo beter zijn. Hoe dat bij groente zit, lees je in plastic om de komkommer en paprika: is dat slecht?

Daarom kijk ik vooral naar plastic dat niets beschermt: het rietje, het tasje, het bekertje voor de koffie die ik ook uit een mok kan drinken. Daar valt de makkelijkste winst te halen.

Begin klein

Het hielp mij om niet alles tegelijk te willen. Kies één ding, bijvoorbeeld een fles kraanwater in je tas, en doe dat een maand. Daarna komt de tas erbij, en dan de beker. Na een paar maanden merk je dat je vuilniszak minder snel vol zit. En de plastic die je dan nog weggooit, gooi je in de juiste bak, of lever je in voor het statiegeld.

Join the Conversation

  1. Lalagè says:

    De Dopper is een geweldig alternatief voor plastic flesjes 😀 Je ziet ze tegenwoordig overal in verschillende vrolijke kleuren. Je kunt ze gewoon opendraaien om af te wassen of om de bovenste helft als bekertje te gebruiken, handig toch.

    En als je dan toch plastic gebruikt, gooi het dan in zo’n pmd-container, dan kan het misschien nog worden hergebruikt.

    Overigens gebruik ik plastic tassen af en toe wel om het zwerfafval in mijn buurt op te ruimen. De gemeente doet haar best, maar soms ligt er zoveel troep bij het fietspad dat ik het niet kan aanzien…

  2. Ekoplaza in Almere heeft inmiddels 1046 artikelen plastic vrij verpakt in materiaal dat in de groene kliko bij het tuinafval kan. Dat is gewoon een super initiatief.

  3. Jessica J. says:

    Slim om zo’n limonadetap in de koelkast te leggen! Een herbruikbaar rietje moet ik ook nog in huis halen. Verder probeer ik m’n plasticconsumptie zo veel mogelijk te beperken met de spullen die jij hierboven aanhaalt. 🙂 Metalen lunchboxes, Doppers, katoenen tasjes, … You name it!

  4. Mariëlle says:

    Jaaaa topper! Ik ben gelukkig al een heel eind op dit gebied en dat voelt erg goed 🙂

  5. Het Groene Broertje says:

    Jij bent echt zo goed bezig! Ik houd echt van je content en je stijl qua minimalisme 🙂

  6. Het Groene Broertje says:

    Wat goed! Fijn dat je ook zo bewust bent, Jessica! 😀 Die limonadetap is echt een uitkomst! Ik loop nu gewoon met m’n glas naar de koelkast, schenk ‘m vol en vind het heerlijk. Het is natuurlijk ook zoveel beter dan frisdrank of andere drankjes.

  7. Het Groene Broertje says:

    Wauw, wat goed!! Dat is echt een fantastisch initatief! Ik hoop dat de ‘normale’ supermarkten gauw volgen 😀

  8. Het Groene Broertje says:

    Heel herkenbaar! Wij moeten plastic scheiden en in zakken aan de weg zetten. Niet echt een goede oplossing zo dicht bij zee. De meeuwen varen er wel bij zeg maar.. Er ligt dus hier ook heel vaak plastic op straat. Ik neem geregeld wat mee naar huis om het alsnog weg te gooien zodat het niet op straat blijft liggen.

    Ik heb een glazen fles die ik altijd bij me heb. Die is net iets groter dan een Dopper. Maar een dopper heb ik ook hoor. Ideaal!

  9. Mariëlle says:

    Ah dankjewel <3 Fijne zondag!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Like 0
Close
Copyright © 2021 LEMON & LIMES.
Made with by Loft.Ocean. All rights reserved.