Een huis zonder gas klinkt nog steeds een beetje als toekomstmuziek. Bij mij hangt ook nog gewoon een cv-ketel te brommen op zolder. Toch is er de afgelopen jaren veel veranderd. De gaswinning in Groningen stopte op 1 oktober 2023 en het veld is sinds 19 april 2024 bij wet definitief dicht. Het doel is dat we in 2050 niet meer met aardgas verwarmen.
Dat hoeft niet in één keer. Je kunt er stap voor stap naartoe werken, en de volgorde maakt veel uit. Dit is hoe ik het aanpak.
Waar gaat je gas eigenlijk naartoe?
In een gewoon huis met een cv-ketel gaat het gas naar drie dingen: verwarmen, warm water en koken. Verwarming is veruit de grootste post, goed voor ongeveer de helft van al het energieverbruik in huis. Daarna komt warm water, goed voor meer dan een kwart van het gasverbruik. Koken is het kleinste stukje: een gaskookplaat verbruikt zo’n 37 kuub gas per jaar.
Wil je minder gas gebruiken, dan zit de winst dus vooral in de verwarming.
Stap 1: eerst isoleren
Warmte die je niet verliest, hoef je ook niet op te wekken. Dat klinkt als een open deur, maar twee op de drie woningen in Nederland zijn nog niet goed geïsoleerd. In een gemiddelde hoekwoning scheelt het van geen naar goede isolatie zo’n 1.100 kuub gas per jaar.
Begin waar de meeste warmte weglekt: het dak, de muren, de vloer en de ramen. Koppel grote klussen aan een verbouwing of groot onderhoud, dan hoef je niet twee keer te slopen. Vergeet de ventilatie niet: een goed geïsoleerd huis heeft frisse lucht nodig.
En de kleine dingen tellen ook. Kieren dicht, de thermostaat ’s nachts lager en binnendeuren dicht in de winter. Daar schreef ik eerder over in 10 tips om gemakkelijk duurzamer te leven.
Stap 2: koken op inductie
Koken is het makkelijkste stuk om van het gas af te halen, ook al scheelt het in kuubs het minst. Een inductieplaat is de zuinigste manier van elektrisch koken, met zo’n 175 kWh per jaar.
Reken op meer dan alleen de kookplaat. Er moet een aparte stroomdraad van de meterkast naar de kookplaat komen, je hebt pannen nodig met een magnetische bodem, en soms moet de meterkast worden aangepast. Alles bij elkaar kom je gemiddeld uit op ongeveer 1.600 euro. Of een pan geschikt is, test je met een magneet: blijft hij plakken, dan is het goed. Ik kook zelf nog op gas, maar heb mijn pannen alvast getest. Twee van de vijf kunnen mee, de rest gaat tegen die tijd naar de kringloop.
Het echte voordeel komt pas als je helemaal van het gas af gaat. Dan betaal je ook de vaste netbeheerkosten voor gas niet meer, en dat scheelt zo’n 270 euro per jaar.
Stap 3: een hybride of volledige warmtepomp
Voor de verwarming zijn er grofweg twee routes.
| Hybride warmtepomp | Volledige warmtepomp | |
|---|---|---|
| Hoe het werkt | Warmtepomp doet het meeste werk, de cv-ketel springt bij als het koud is | Warmtepomp doet alles, de cv-ketel gaat eruit |
| Gas voor verwarming | 60 tot 70 procent minder | Geen |
| Isolatie nodig | Kan ook bij matige isolatie | Redelijk tot goed geïsoleerd |
| Gasaansluiting | Blijft | Kan eruit, als je ook elektrisch kookt |
Een volledige warmtepomp verwarmt met water van hooguit 55 graden, een cv-ketel kan tot 80 graden. Of je huis dat aankan, kun je zelf testen: zet de aanvoertemperatuur van je cv in een koude week op 50 graden. Blijft het overal behaaglijk, dan is je huis waarschijnlijk klaar voor een warmtepomp.
Ik heb die test vorige winter gedaan. De woonkamer bleef prima op temperatuur, maar de slaapkamer boven, met een kleine radiator onder een enkel raam, werd ’s avonds echt fris. Dat zegt meer dan elk energielabel: daar moet eerst iets gebeuren.
Wat gaat er veranderen?
Het kabinet wil dat bij het vervangen van een cv-ketel vanaf 2029 een slimme hybride warmtepomp de standaard wordt, voor woningen die niet op een warmtenet zitten of komen. Slim betekent dat hij kan verwarmen als het stroomnet minder druk is of de stroom goedkoop. Een eerdere norm die in 2026 had moeten ingaan, werd in 2024 geschrapt. Voor welke woningen de nieuwe regel precies gaat gelden, wordt nog uitgewerkt.
Subsidie
Voor een warmtepomp in je eigen woning, gebouwd vóór 2019, krijg je ISDE-subsidie, altijd minimaal 500 euro. Het precieze bedrag hangt af van het toestel. Een installateur moet de warmtepomp plaatsen en je vraagt de subsidie aan binnen 24 maanden na de installatie. Isoleer je binnen die 24 maanden ook iets, dan krijg je voor die isolatie het dubbele bedrag.
Let op als je twijfelt over een lucht-waterwarmtepomp: het plan is om het bedrag per kilowatt in 2027 te verlagen van 225 naar 120 euro. Wie vóór 31 december 2026 koopt, valt onder een overgangsregeling, ook als de installatie later is. Die wijziging is nog niet definitief.
En het volle stroomnet?
Netcongestie hoeft je meestal niet tegen te houden. Een hybride warmtepomp werkt gewoon op een 1-fase-aansluiting, en een volledige warmtepomp vaak ook, als je je stroomverbruik een beetje spreidt. Wel kunnen huishoudens in delen van Utrecht en Amsterdam hun aansluiting voorlopig niet laten verzwaren naar 3-fase. Laat een installateur meekijken voor je iets koopt.
Stap 4: of een warmtenet
In sommige wijken komt een warmtenet: warm water uit bijvoorbeeld restwarmte of aardwarmte, dat via leidingen naar de huizen gaat. Je cv-ketel en gasaansluiting verdwijnen dan. Of er in jouw wijk een warmtenet komt, staat in het warmteplan van je gemeente.
Als huiseigenaar ben je niet verplicht om aan te sluiten. Doe je het wel, dan is er in 2026 een subsidie van 3.775 euro voor de aansluiting. Er komt ook een nieuwe wet, die waarschijnlijk in 2027 ingaat. De warmteprijs wordt dan gebaseerd op de kosten van het warmtebedrijf in plaats van op de gasprijs.
Zo pak ik het zelf aan
- Eerst isoleren, te beginnen met wat het meest oplevert.
- Koken op inductie zodra de oude kookplaat aan vervanging toe is.
- De 50-gradentest in een koude week, om te zien waar het huis nog lekt.
- Kijken in het warmteplan van de gemeente, voordat ik een warmtepomp kies.
- Hybride of volledig beslissen als de cv-ketel op is, en dan niet pas als hij kapot is.
Dat laatste is misschien wel de belangrijkste tip. Een cv-ketel gaat gemiddeld 12 tot 15 jaar mee. Weet je hoe oud de jouwe is, dan heb je tijd om rustig te kiezen. Gaat hij midden in de winter stuk, dan wordt het al snel weer een nieuwe gasketel.
Foto bovenaan: Ivan Radic, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons
Supergoed om na te gaan waar de verbetering zit, daar is De Verborgen Impact echt een fijne tool voor! Ik wil het ook weer eens invullen.
Jaa, ik vul ‘m een keer in de zoveel tijd in en kijk dan waar ik aan mag werken. Soms best confronterend, maar hé, ruimte voor groei zal er altijd zijn.