De (on)zin over plantaardige eiwitten

Door Alex
19 februari 2020

“Maar waar haal je je eiwitten vandaan?” Als vegan krijg je die vraag vaker dan je lief is. Op verjaardagen, in de sportschool, van je schoonvader. Ik heb er zelf ook een tijd over getwijfeld: ik deed een schepje eiwitpoeder door mijn smoothie, gewoon omdat ik dacht dat het moest. Tot ik het een keer ging uitrekenen. Spoiler: met gewoon eten kom je er prima.

Wat is eiwit eigenlijk?

Eiwit, ook wel proteïne, heeft weinig met het wit van een ei te maken. Het is een ketting van aminozuren, de bouwstenen van je lichaam. Je gebruikt ze voor je spieren en organen, maar ook voor afweerstoffen en hormonen zoals insuline.

Er zijn 20 aminozuren. Elf kan je lichaam zelf maken. De andere negen heten essentieel: die moet je uit je eten halen. Plantaardig eiwit bevat vaak van een of meer van die negen wat minder, of is iets lastiger te verteren. Daarom eet je plantaardig best wat meer eiwit, en uit verschillende bronnen.

Hoeveel eiwit heb je nodig?

Minder dan de supermarkt met al die “high protein”-producten je doet geloven. Gemiddeld heeft een volwassene 0,83 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag nodig. Voor veganisten is het advies ongeveer 30 procent meer, om de iets lagere kwaliteit van plantaardig eiwit te compenseren.

LichaamsgewichtGemiddelde volwassene (0,83 g/kg)Vegan (1,08 g/kg)
60 kilo50 gram65 gram
70 kilo58 gram76 gram
80 kilo66 gram86 gram

De meeste mensen in Nederland eten meer eiwit dan ze nodig hebben, ook vegetariërs en sporters. Bij een gevarieerd vegan eetpatroon is een tekort dus niet de eerste zorg.

En als je veel sport?

Daar gaat de meeste onzin over. In de sportschool lopen mensen met shakers rond alsof hun spieren anders ter plekke oplossen. Train je een paar keer per week, dan geldt gewoon het getal hierboven. Pas fanatieke kracht- en duursporters, zoals gewichtheffers, sprinters of turners, hebben meer nodig: 1,5 tot maximaal 2 gram per kilo. Ook zij hebben geen speciale eiwitproducten of shakes nodig. Wie veel traint, eet meer, en krijgt daarmee vanzelf meer eiwit binnen.

Eiwitpoeders en -repen zijn voor de meeste mensen dus niet nodig. Vind je een shake na het sporten gewoon handig of lekker, dan kan dat natuurlijk. Het alternatief voor wheypoeder (dat van wei uit de kaasmakerij komt) is dan een poeder van erwt, soja, rijst of hennep. Maar het moet niet.

Waar zit plantaardig eiwit in?

Meer plekken dan je denkt. Peulvruchten en soja zijn de grote leveranciers, maar ook brood, havermout en noten tellen mee.

ProductPortieEiwit
Seitanstukje van 75 gram21,3 gram
Tempéplak van 75 gram13,2 gram
Tofu100 gram11,6 gram
Sojadrink, verrijktbeker van 250 ml8,5 gram
Pinda’shandje van 25 gram6,3 gram
Volkorenbroodsnee van 50 gram5,6 gram
Sojayoghurt, verrijktschaaltje van 150 gram5,6 gram
Amandelenhandje van 25 gram5,4 gram
Linzenopscheplepel van 60 gram5,3 gram
Havermoutbord, 40 gram5,1 gram
Kikkererwtenopscheplepel van 60 gram4,7 gram
Pompoenpitteneetlepel, 15 gram4,5 gram
Pindakaasvoor één snee, 20 gram4 gram

Zo kom je aan je eiwit: een gewone dag

Toen ik het ging uitrekenen, schrok ik vooral van hoe gewoon het was. Een dag zoals ik die vaak eet, met de getallen uit de tabel:

  • Ontbijt: havermout met een beker sojadrink: 13,6 gram
  • Lunch: drie sneden volkorenbrood met pindakaas: 28,8 gram
  • Tussendoor: een handje amandelen: 5,4 gram
  • Avondeten: een plak tempé en twee opscheplepels linzen: 23,8 gram
  • Toetje: een schaaltje verrijkte sojayoghurt: 5,6 gram

Samen is dat 77,2 gram, en dan tel ik de groente, de rijst en het fruit nog niet eens mee. Ruim genoeg voor iemand van 70 kilo. Dat schepje poeder in mijn smoothie heb ik daarna laten staan.

Zoek je ideeën voor het avondeten, probeer dan eens mijn bloemkool-linzen bowl of de pad thai met krokante tofu.

Moet je eiwitten combineren?

Je hoort nog weleens dat je bij elke maaltijd granen en peulvruchten moet combineren om een “compleet eiwit” te krijgen. Dat hoeft niet. Granen hebben veel van het aminozuur methionine en weinig lysine, bij peulvruchten is het andersom. Eet je ze verspreid over de dag, dan vullen ze elkaar vanzelf aan. Het gaat om de variatie over de hele dag, niet om elk bord.

Wanneer wel opletten?

Voor een paar groepen ligt het wat anders:

  • Kinderen hebben per kilo meer eiwit nodig dan volwassenen, en zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven hebben er wat extra nodig.
  • Ouderen hebben evenveel nodig als jongere volwassenen, maar eten vaak minder. Daardoor komen ze er sneller niet aan.
  • Wie weinig eet, bijvoorbeeld door ziekte of om af te vallen, krijgt ook minder eiwit binnen.

Hoor je bij een van die groepen en eet je vegan, ga dan langs bij een diëtist die thuis is in plantaardig eten.

Waar je als vegan wel echt op moet letten, is niet eiwit maar vitamine B12. Dat lees je in welke vegan vitaminepillen slik ik als veganist? En net begonnen? Kijk dan bij mijn 6 tips voor beginnende vegans.

Foto bovenaan: Whoisjohngalt, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Like 0
Close
Copyright © 2021 LEMON & LIMES.
Made with by Loft.Ocean. All rights reserved.