Kiemgroenten zijn klein, knapperig en maken van een gewone boterham of roerbakschotel net iets meer. En je kweekt ze zonder tuin, gewoon op het aanrecht. Het is echt makkelijk, maar er is één ding dat je moet weten voor je begint: kiemgroenten zijn gevoelig voor bacteriën. Daarom eerst even dat, en daarna hoe je het doet.
Wat zijn kiemgroenten?
Kiemgroenten zijn jonge, net ontkiemde plantjes. Ze groeien uit zaad in water, zonder aarde, en worden geoogst voordat er echte blaadjes komen. Het zaadje zit er vaak nog aan. Taugé (van de mungboon) en alfalfa ken je vast, maar je kunt ook radijs, broccoli, linzen, kikkererwten, prei of rode biet laten kiemen.
Kiemgroenten tellen gewoon als groente in de Schijf van Vijf. Ze bevatten vezels en voedingsstoffen en weinig calorieën. Een wondermiddel zijn ze niet: geen enkele groente levert alles wat je nodig hebt, dus variatie blijft het belangrijkst.
Eerst even over veiligheid
Om te kiemen heeft een zaadje warmte en vocht nodig. Dat zijn precies de omstandigheden waarin bacteriën als Salmonella en E. coli goed groeien. Zit er een paar bacteriën op het zaad, dan kunnen die zich tijdens het kiemen flink vermenigvuldigen, ook als je keurig werkt.
Dat het mis kan gaan, bleek in 2011. Door een gevaarlijke E. coli-bacterie werden in Europa ruim 4.000 mensen ziek, vooral in Duitsland, en overleden er ongeveer vijftig. De bron was een partij fenegriekzaad uit Egypte, waarvan kiemgroenten waren gekweekt. De Europese voedselautoriteit EFSA raadde toen af om kiemen voor eigen gebruik te kweken. Dat advies is later ingetrokken, maar het risico op bacteriën blijft, ook bij zaad dat bedoeld is om te kiemen.
Het advies is nu:
- Verhit kiemgroenten voor je ze eet. Dat is het veiligst, want hitte doodt de bacteriën. Dompel ze ongeveer 5 seconden in kokend water, of roerbak ze mee. Zit het zaad of de boon er nog aan, zoals bij linzen en kikkererwten, kook of bak ze dan goed door; 5 seconden is daarvoor niet genoeg.
- Niet rauw voor kwetsbare groepen. Zwangeren, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verminderde weerstand eten kiemgroenten beter niet rauw.
- Spoel ze vlak voor gebruik onder stromend water.
Ik eet ze sindsdien vrijwel altijd even geblancheerd. Na vijf seconden in kokend water en een spoeling met koud water blijven ze gewoon knapperig, dus veel lever je niet in.
Wat heb je nodig?
- Kiemzaad. Koop zaad dat verkocht wordt om te kiemen of te eten. Tuinzaad is soms behandeld met middelen tegen schimmel en is niet bedoeld voor consumptie.
- Een kiempot of kiemschaal. Een schone glazen pot met een gaasje of kiemdeksel werkt ook prima.
- Schoon drinkwater en een plek op kamertemperatuur.
Zo kweek je kiemgroenten in een pot
- Maak alles schoon. Was je handen en spoel de pot en het deksel met heet water.
- Laat het zaad weken. Doe een of twee eetlepels zaad in de pot, vul aan met water en laat het een paar uur tot een nacht staan. Op de verpakking staat meestal hoe lang.
- Afgieten en spoelen. Giet het weekwater af via het gaasje en spoel het zaad met vers water.
- Laten uitlekken. Zet de pot schuin ondersteboven, zodat het water weg kan lopen. Kiemen moeten vochtig zijn, maar niet in een plasje staan. Zet ze niet in de volle zon.
- Minstens twee keer per dag spoelen. Spoel en laat weer uitlekken, ongeveer elke twaalf uur. Bij warm weer vaker.
- Oogsten. Afhankelijk van het zaad zijn ze na een paar dagen tot ruim een week klaar. Proef zelf wanneer je ze lekker vindt.
Gebruik je liever een kiemschaal met een rooster, zoals ik eerst deed, dan geldt hetzelfde: elke dag vers water, de schaal omspoelen en zorgen dat de zaadjes niet in stilstaand water liggen.
Bewaren en wanneer weggooien
Laat de kiemen goed uitlekken en zet ze in een schoon, afgesloten bakje in de koelkast, op 4 graden of kouder. Eet ze binnen een paar dagen op. Kiemgroenten zijn kwetsbaar en blijven niet lang goed.
Gooi ze weg als ze slap of slijmerig worden, schimmelen of muf ruiken. Mijn eerste pot ging zo de container in: ik was een dag vergeten te spoelen en de hele keuken rook naar oude sokken. Daarna heb ik er een vaste gewoonte van gemaakt om te spoelen bij het ontbijt en voor het avondeten.
Wat doe je ermee?
Kiemgroenten passen bijna overal bij. Een paar ideeën:
- Op brood met zelfgemaakte hummus of avocado. Meer ideeën vind je bij vegan broodbeleg.
- In een roerbakgerecht, waar ze vanzelf verhit worden. Taugé hoort bijvoorbeeld in pad thai met krokante tofu. Strooi je er aan het eind nog wat over, blancheer dat deel dan even.
- Door een salade of in een wrap, even geblancheerd.
- Als garnering op soep of een curry.
| Kiemzaad | Smaak | Lekker in |
|---|---|---|
| Alfalfa | Mild, licht nootachtig | Brood, wraps |
| Radijs | Pittig | Salade, op soep |
| Broccoli | Licht pittig, koolachtig | Brood, bowls |
| Mungboon (taugé) | Fris en knapperig | Roerbakken, Aziatische gerechten |
| Linzen | Stevig en nootachtig | Goed gekookt in curry of soep |
Begin met één soort, bijvoorbeeld alfalfa of radijs. Daar zie je meestal binnen een paar dagen resultaat. En dat is het leukste aan zelf kweken: elke ochtend is je potje weer wat voller.
Foto bovenaan: Harduser, CC0, via Wikimedia Commons
Whoops, ik heb me hier nog niet zo in verdiept, dus super leuk om te lezen!
Het is echt zo gemakkelijk! Dus gauw aan beginnen. Ze zijn lekker en gezond! 😀
Heerlijk. Ik ben nu twee dagen bezig ben benieuwd ❤️
Welke kiemgroentes dien je te vergitten of te wokken en welke kan je rouw eten ?
Bvd?